Portal popularyzujący naukę. Od nauk ścisłych po humanistykę. Dbamy o wysoki poziom publikowanych tekstów
Wstęp W języku praindoeuropejskim była sobie partykuła *ni, która oznaczała ‘dół’ (miejsce lub kierunek). Spotykamy ją tu i ówdzie jako formę samodzielną, ale także w postaci rozszerzonej, na przykład z przyrostkiem wyrażającym kontrast: *ni‑tero‑ ‘dolny, ten na dole’ (w przeciwieństwie...
Wstęp W języku praindoeuropejskim, oprócz „pełnowartościowych” wyrazów należących do głównych części mowy (jak czasowniki, rzeczowniki czy przymiotniki), istniała spora grupa „partykuł”, które niewiele znaczyły samodzielnie, ale w połączeniu z innymi słowami modyfikowały lub zabarwiały ich znaczenie. Mogły one też w...
No i już Językoznawstwo historyczne, rekonstrukcja porównawcza i etymologia to obszary badań zajmujące się daleką przeszłością i próbujące ją odtworzyć na podstawie zachowanych śladów. Wiarygodność wyników zależy nie tylko od przestrzegania sprawdzonej metodologii, ale też od ilości i jakości danych,...
W pełni sił Przyjrzyjmy się treraz bliżej „wyzerowanej”, pozbawionej samogłosek formie słowa *h2óju, czyli szkieletowi spółgłoskowemu */h2jw/. Wspomniałem już, że reguły słowotwórstwa indoeuropejskiego dopuszczały jej użycie w wyrazach złożonych. Z kolei indoeuropejskie zasady realizacji fonetycznej – z kilkoma szczególnymi wyjątkami,...
Wieloznaczność wieku Zastanówmy się nad pochodzeniem i znaczeniem polskiego słowa wiek. Pochodzi ono od prasłowiańskiego *věkъ, które z kolei jest kontynuacją dawniejszego *wojkos (temat *wojk‑o‑). Występuje tu praindoeuropejski rdzeń czasownikowy o znaczeniu ‘zwyciężyć, pokonać’, pojawiający się często w słownictwie dotyczącym...
Co było pierwsze, jajo czy kura? Badania archeologiczne i genetyczne sugerują, że kury (Gallus gallus domesticus) udomowiono mniej więcej na początku II tysiąclecia p.n.e. (często podawane wcześniejsze datowania są mało wiarygodne). Przodkiem kur był głównie dziki podgatunek G. g. spadiceus,...
Wiosna na błoniach Pisząc o zimie, wspomniałem, że wiosna jest drugą porą roku której nazwa wyraźnie się utrwaliła w językach indoeuropejskich. Aczkolwiek w niektórych gałęziach drzewa rodowego słowo oznaczające wiosnę rozwijało się nieco osobliwie i szczegóły tego rozwoju oraz ustalona...
Wstęp: o mrówkach ogólnie W odróżnieniu od os, mrówki (prawie 14 tys. opisanych gatunków i licho wie ile czekających na odkrycie) są grupą przyzwoitą zarówno z punktu widzenia etymologii, jak i entomologii. Są łatwo rozpoznawalne nawet dla niespecjalisty, choć zdarzają...
Terminologia: co to jest osa? Dla entomologa osa w ścisłym sensie to owad z podrodziny os właściwych (Vespinae), ale rozluźniając nieco kryteria, można mówić też o osach, mając na myśli całą rodzinę osowatych (Vespidae), a nawet ich dalszych krewnych. Dla...
Prolog z epentezą Jeżeli słowo szerszeń brzmi po słowiańsku, to co dopiero pszczoła! Nagłosowa grupa spółgłosek odstraszy każdego cudzoziemca. A oto mało znany fakt: zbitka ta była dawniej jeszcze dziwniejsza i odstraszała samych Słowian, stąd jej rozmaite przekształcenia. Zapisy piętnastowieczne...
Czy ChatGPT odbierze mi pracę?
3 lutego 2023
28 lutego 2023
Tabu językowe (2). Fizjologia i seks, czyli ***** zakazy.
23 lutego 2023
