Portal popularyzujący naukę. Od nauk ścisłych po humanistykę. Dbamy o wysoki poziom publikowanych tekstów
Pytanie Dlaczego w języku polskim rzeczownikowi w liczbie pojedynczej człowiek odpowiada liczba mnoga ludzie? Chyba nikogo nie zdziwi informacja, że są to słowa różnego pochodzenia, które „skleiły się” w jeden paradygmat (schemat odmiany) wskutek podobieństwa znaczenia. Takie zjawisko nazywamy supletywizmem....
Już starożytni Grecy… Zacznijmy symbolicznie of Greków, aczkolwiek chodzi ogólnie o języki indoeuropejskie. Grecki przyimek apó miał dość szeroki zakres znaczeń. Tłumaczenia w rodzaju ‘(z dala) od’ oddają mu sprawiedliwość tylko częściowo. Dzięki łączeniu się z innymi wyrazami dał on...
Wstęp W języku praindoeuropejskim była sobie partykuła *ni, która oznaczała ‘dół’ (miejsce lub kierunek). Spotykamy ją tu i ówdzie jako formę samodzielną, ale także w postaci rozszerzonej, na przykład z przyrostkiem wyrażającym kontrast: *ni‑tero‑ ‘dolny, ten na dole’ (w przeciwieństwie...
Wstęp W języku praindoeuropejskim, oprócz „pełnowartościowych” wyrazów należących do głównych części mowy (jak czasowniki, rzeczowniki czy przymiotniki), istniała spora grupa „partykuł”, które niewiele znaczyły samodzielnie, ale w połączeniu z innymi słowami modyfikowały lub zabarwiały ich znaczenie. Mogły one też w...
No i już Językoznawstwo historyczne, rekonstrukcja porównawcza i etymologia to obszary badań zajmujące się daleką przeszłością i próbujące ją odtworzyć na podstawie zachowanych śladów. Wiarygodność wyników zależy nie tylko od przestrzegania sprawdzonej metodologii, ale też od ilości i jakości danych,...
W pełni sił Przyjrzyjmy się treraz bliżej „wyzerowanej”, pozbawionej samogłosek formie słowa *h2óju, czyli szkieletowi spółgłoskowemu */h2jw/. Wspomniałem już, że reguły słowotwórstwa indoeuropejskiego dopuszczały jej użycie w wyrazach złożonych. Z kolei indoeuropejskie zasady realizacji fonetycznej – z kilkoma szczególnymi wyjątkami,...
Wieloznaczność wieku Zastanówmy się nad pochodzeniem i znaczeniem polskiego słowa wiek. Pochodzi ono od prasłowiańskiego *věkъ, które z kolei jest kontynuacją dawniejszego *wojkos (temat *wojk‑o‑). Występuje tu praindoeuropejski rdzeń czasownikowy o znaczeniu ‘zwyciężyć, pokonać’, pojawiający się często w słownictwie dotyczącym...
Co było pierwsze, jajo czy kura? Badania archeologiczne i genetyczne sugerują, że kury (Gallus gallus domesticus) udomowiono mniej więcej na początku II tysiąclecia p.n.e. (często podawane wcześniejsze datowania są mało wiarygodne). Przodkiem kur był głównie dziki podgatunek G. g. spadiceus,...
Wiosna na błoniach Pisząc o zimie, wspomniałem, że wiosna jest drugą porą roku której nazwa wyraźnie się utrwaliła w językach indoeuropejskich. Aczkolwiek w niektórych gałęziach drzewa rodowego słowo oznaczające wiosnę rozwijało się nieco osobliwie i szczegóły tego rozwoju oraz ustalona...
Wstęp: o mrówkach ogólnie W odróżnieniu od os, mrówki (prawie 14 tys. opisanych gatunków i licho wie ile czekających na odkrycie) są grupą przyzwoitą zarówno z punktu widzenia etymologii, jak i entomologii. Są łatwo rozpoznawalne nawet dla niespecjalisty, choć zdarzają...
Tabu językowe (2). Fizjologia i seks, czyli ***** zakazy.
23 lutego 2023
Runy. Część 1: Inspiracja i początki
3 lipca 2026
Czy ChatGPT odbierze mi pracę?
3 lutego 2023
