Portal popularyzujący naukę. Od nauk ścisłych po humanistykę. Dbamy o wysoki poziom publikowanych tekstów
Wstęp Często się zdarza, że język rozpada się na dwa lub więcej języków potomnych, które dziedziczą po wspólnym przodku dużą część słownictwa. Zdatrza się też, że w jednym i tym samym języku powstają słowa zawierające ten sam rdzeń, ale wyposażony...
Wstęp W języku praindoeuropejskim była sobie partykuła *ni, która oznaczała ‘dół’ (miejsce lub kierunek). Spotykamy ją tu i ówdzie jako formę samodzielną, ale także w postaci rozszerzonej, na przykład z przyrostkiem wyrażającym kontrast: *ni‑tero‑ ‘dolny, ten na dole’ (w przeciwieństwie...
Wstęp W języku praindoeuropejskim, oprócz „pełnowartościowych” wyrazów należących do głównych części mowy (jak czasowniki, rzeczowniki czy przymiotniki), istniała spora grupa „partykuł”, które niewiele znaczyły samodzielnie, ale w połączeniu z innymi słowami modyfikowały lub zabarwiały ich znaczenie. Mogły one też w...
Wstęp Mróz na Święta miewamy coraz rzadziej, ale zamiast klimatem zajmijmy się samym słowem mróz. Ma ono bardzo polskie brzmienie, bo zaczyna się na grupę spółgłoskową mr‑, rzadko dopuszczalną w językach świata. Nie tolerował jej język prasłowiański, a polskim pojawia...
Dziady jesienne Wiele dawnych ludów europejskich obchodziło na przełomie października i listopada święto końca „jasnej” i początku „ciemnej” pory roku. Uważano, że otwierają się wtedy drzwi zaświatów i łatwo jest nawiązać kontakt z ich mieszkańcami – duchami przodków i istotami...
Idzie jesień, a zatem… Niekłopotliwa nazwa słowiańska i drobne komplikacje bałtyjskie Polskie słowo jesień bezproblemowo wywodzi się z prasłowiańskiego *esenь, które pojawia się także w innych językach słowiańskich. Wszędzie oznacza to samo: porę roku, która zaczyna się po zakończeniu żniw,...
Polska poznaje kartofle Kartofle pojawiają się w polskim krajobrazie językowym około połowy XVIII w. Zapewne hodowano je wcześniej jako rośliny ogrodowe, ale wydaje się, że ich uprawa w celach konsumpcyjnych zaczęła się za panowania Augusta III Sasa i miała związek...
Tajemnice lata Idzie lato, po prasłowiańsku *lěto. Ze wszystkich słowiańskich nazw pór roku ta akurat jest najbardziej zagadkowa. O ile *zima i *vesna (które omawiałem tutaj i tutaj) mają nieposzlakowaną etymologię praindoeuropejską, o tyle *lěto jest słowem wyłącznie słowiańskim. Nie...
Prolog praindoeuropejski Praindoeuropejczycy potrafili liczyć co najmniej do stu, co w okresie chalkolitu – sześć czy siedem tysięcy lat temu – było dość imponującym osiągnięciem intelektualnym. Liczbę ‘100’ wyrażali słowem *ḱm̥tóm. Uważa się niemal powszechnie (a ja nie widzę powodu,...
Dziesiątki prasłowiańskie Jak pisałem w poprzednim odcinku, języki słowiańskie zastąpiły praindoeuropejski liczebnik główny *deḱm̥t ‘10’ nową formą, która z pochodzenia była rzeczownikiem zbiorowym rodzaju żeńskiego, *deḱm̥tis ‘dziesiątka’ > prasłowiańskie *desętь > polskie dziesięć. Staropolska odmiana tego liczebnika była podobna jak...
Czy ChatGPT odbierze mi pracę?
3 lutego 2023
28 lutego 2023
Tabu językowe (2). Fizjologia i seks, czyli ***** zakazy.
23 lutego 2023
