Portal popularyzujący naukę. Od nauk ścisłych po humanistykę. Dbamy o wysoki poziom publikowanych tekstów
Pytanie Dlaczego w języku polskim rzeczownikowi w liczbie pojedynczej człowiek odpowiada liczba mnoga ludzie? Chyba nikogo nie zdziwi informacja, że są to słowa różnego pochodzenia, które „skleiły się” w jeden paradygmat (schemat odmiany) wskutek podobieństwa znaczenia. Takie zjawisko nazywamy supletywizmem....
Już starożytni Grecy… Zacznijmy symbolicznie of Greków, aczkolwiek chodzi ogólnie o języki indoeuropejskie. Grecki przyimek apó miał dość szeroki zakres znaczeń. Tłumaczenia w rodzaju ‘(z dala) od’ oddają mu sprawiedliwość tylko częściowo. Dzięki łączeniu się z innymi wyrazami dał on...
Tło indoeuropejskie Spójrzmy teraz na inną, szeroko rozpowszechnioną partykułę praindoeuroipejską, pełniącą też funkcję przyimka, a także pierwszego członu złożeń. Było to *h1en ‘w, w środku, do wnętrza’. Spółgłoska *h1‑ (wymawiana prawdopodobnie jako słabe krtaniowe [h]) zanikła dość wcześnie we wszystkich grupach...
Co dobrze wiedzieć na początek Język praindoeuropejski był niezmiernie bogaty w przyrostki słowotwórcze i fleksyjne (sufiksy), ale raczej ubogi w przedrostki (prefiksy). Te drugie, jeśli już występowały, były wynikiem „gramatykalizacji” krótkich wyrazów (partykuł, przyimków, przysłówków, a czasem także przymiotników lub...
Wstęp Często się zdarza, że język rozpada się na dwa lub więcej języków potomnych, które dziedziczą po wspólnym przodku dużą część słownictwa. Zdatrza się też, że w jednym i tym samym języku powstają słowa zawierające ten sam rdzeń, ale wyposażony...
Wstęp W języku praindoeuropejskim była sobie partykuła *ni, która oznaczała ‘dół’ (miejsce lub kierunek). Spotykamy ją tu i ówdzie jako formę samodzielną, ale także w postaci rozszerzonej, na przykład z przyrostkiem wyrażającym kontrast: *ni‑tero‑ ‘dolny, ten na dole’ (w przeciwieństwie...
Wstęp W języku praindoeuropejskim, oprócz „pełnowartościowych” wyrazów należących do głównych części mowy (jak czasowniki, rzeczowniki czy przymiotniki), istniała spora grupa „partykuł”, które niewiele znaczyły samodzielnie, ale w połączeniu z innymi słowami modyfikowały lub zabarwiały ich znaczenie. Mogły one też w...
No i już Językoznawstwo historyczne, rekonstrukcja porównawcza i etymologia to obszary badań zajmujące się daleką przeszłością i próbujące ją odtworzyć na podstawie zachowanych śladów. Wiarygodność wyników zależy nie tylko od przestrzegania sprawdzonej metodologii, ale też od ilości i jakości danych,...
W pełni sił Przyjrzyjmy się treraz bliżej „wyzerowanej”, pozbawionej samogłosek formie słowa *h2óju, czyli szkieletowi spółgłoskowemu */h2jw/. Wspomniałem już, że reguły słowotwórstwa indoeuropejskiego dopuszczały jej użycie w wyrazach złożonych. Z kolei indoeuropejskie zasady realizacji fonetycznej – z kilkoma szczególnymi wyjątkami,...
Wieloznaczność wieku Zastanówmy się nad pochodzeniem i znaczeniem polskiego słowa wiek. Pochodzi ono od prasłowiańskiego *věkъ, które z kolei jest kontynuacją dawniejszego *wojkos (temat *wojk‑o‑). Występuje tu praindoeuropejski rdzeń czasownikowy o znaczeniu ‘zwyciężyć, pokonać’, pojawiający się często w słownictwie dotyczącym...
Tabu językowe (2). Fizjologia i seks, czyli ***** zakazy.
23 lutego 2023
Runy. Część 1: Inspiracja i początki
3 lipca 2026
Czy ChatGPT odbierze mi pracę?
3 lutego 2023
