Portal popularyzujący naukę. Od nauk ścisłych po humanistykę. Dbamy o wysoki poziom publikowanych tekstów
Wielka kumulacja Przyjrzyjmy się jeszcze raz wzorowi na prawdopodobieństwo k sukcesów w N prób Bernoulliego, gdy prawdopodobieństwo sukcesu wynosi p. W naszym przykładzie mamy do czynienia z bardzo małym prawdopodobieństwem p ≈ 1/14 000 000, ale za to N jest liczbą bardzo...
Permutacje, czyli karty w tas Na ile sposobów można ułożyć w ciąg n różnych elementów? Na pewno było o tym w szkole, ale nie zawadzi odświeżyć sobie pamięć i na rozgrzewkę pogimnastykować mózg. Zaczynamy od pierwszej pozycji ciągu: ponieważ może...
My, mięśniopłetwi Prawdopodobnie około 430 mln lat temu, czyli w środkowym sylurze, od przodka ryb promieniopłetwych (Actinopterygii) oddzieliła się linia ewolucyjna znana jako mięśniopłetwe (Sarcopterygii). Jak sama nazwa wskazuje, wyróżniały się one budową płetw parzystych, które osadzone były na dobrze...
Pozostałe części cyklu Język a rzeczywistość Język jest złożonym systemem adaptacyjnym, który istnieje dzięki temu, że jest niezbędny dla ludzi i potrafi się dostroić do ich potrzeb. Jest narzędziem do przekazywania informacji, ale jednocześnie pełni wiele innych funkcji. Służy do...
Być? To nie takie proste Języki indoeuropejskie odznaczają się skomplikowaną fleksją: odziedziczyły po wspólnym przodku bogaty system słowotwórczy oraz wiele klas koniugacyjnych i deklinacyjnych. W ich wczesnej historii ten system czasem ulegał dalszym komplikacjom, ale częściej bywał upraszczany. Przyczyna tendencji...
Z czego się robi słowa Język praindoeuropejski miał dobrze rozwinięty system reguł słowotwórczych, w którym dużą rolę odgrywały akcent i apofonia (wymiana samogłosek). Początkowo te dwa zjawiska musiały towarzyszyć sobie dość ściśle, bo jest oczywiste, że stopień zerowy morfemu (skutek...
Zachwyt nad doskonałością sanskrytu Język staroindyjski (którego skodyfikowaną odmianę literacką nazywamy sanskrytem) miał pewną cechę, która bardzo ujęła europejskich językoznawców: minimalistyczny system samogłosek. W systemie tym istniały trzy samogłoski krótkie: /a, i, u/. Każda z nich miała odpowiednik długi: /aː,...
Zmiany dźwiękowe, czyli ruch głównie jednostronny Zmiany dźwiękowe zachodzą przez cały czas w językach, które znamy; możemy je obserwować i badać bezpośrednio, dlatego wiemy, że duża część z nich to zmiany częste i „naturalne”. Oznacza to, że z przyczyn zależnych...
August Schleicher rysuje drzewa Zanim jeszcze powstała koncepcja rodziny indoeuropejskiej, było jasne dla badaczy, że niektóre języki tworzą wyraźne grupy połączone bliskim pokrewieństwem (na przykład języki słowiańskie, germańskie czy celtyckie). Kiedy August Schleicher rysował pierwsze wersje drzewa rodowego języków europejskich...
Od wieży Babel do odkrycia zaginionych kuzynów Od niepamiętnych czasów zdawano sobie sprawę, że języki zmieniają się z upływem czasu i że niektóre z nich mogą pochodzić od wspólnego przodka. Czasem nawet można było całkiem konkretnie wskazać tego przodka. Na...
Tabu językowe (2). Fizjologia i seks, czyli ***** zakazy.
23 lutego 2023
Czy ChatGPT odbierze mi pracę?
3 lutego 2023
28 lutego 2023
