Autor: Piotr Gąsiorowski

7

Przerywnik językowy: Etruski satelita z toporkiem

Jedną z konsekwencji faktu, że języki łatwo zapożyczają od siebie słownictwo, jest „życie po życiu” słownictwa języków wymarłych. Słowa pochodzące z języka, który, użyczywszy ich, następnie zniknął z tego świata, mogą nadal funkcjonować i ewoluować w języku, który je przygarnął....

3

Asterysk (nie mylić z Asterixem), czyli uwaga, *rekonstrukcja!

Pisałem tu już uprzednio o metodzie porównawczej, którą stosujemy, żeby ustalić, czy dana grupa języków pochodzi od wspólnego przodka. Systematycznie porównując słowa o podobnym znaczeniu i morfemy o podobnej funkcji gramatycznej (np. końcówki fleksyjne) w dwóch językach, próbujemy zidentyfikować zbiory...

4

Śródziemnomorze Północne, czyli świat języków zaginionych (1): Anatolia

Nazwa Anatolia pochodzi od greckiego anatolḗ, oznaczającego ‘wschód słońca’ albo ‘wschód’ jako kierunek świata (od czasownika anatéllō ‘wschodzić’). Starożytni Grecy nazywali ją Asíā, a w archaicznym dialekcie mykeńskim Aswijā. Nazwę tę, przejętą z któregoś ze starożytnych języków Anatolii, uogólniono z...

0

PRZERYWNIK: Deprawacja, czyli fałszywi przyjaciele i etymologia ludowa

W językoznawstwie false friends (fałszywi przyjaciele) to słowa, które są z sobą kojarzone tylko dlatego, że brzmią podobnie i że mogłyby być spokrewnione, biorąc pod uwagę ich znaczenie. Przykładem może być czasownik DEPRAWOWAĆ i cała rodzina słów z nim związanych: deprawacja, zdeprawowany, deprawator. Chyba...

3

Śródziemnomorze Północne, czyli świat języków zaginionych (0): Przedmowa

Przez Europę w ciągu jej dziejów kilkakrotnie przetoczyły się fale migracji różnych ludów dostatecznie potężne, żeby trwale zmienić jej krajobraz językowy. Jedną z ważniejszych, jakie znamy, była ekspansja języków indoeuropejskich w kierunku zachodnim, która zaczęła się okresie chalkolitycznym i trwała...

0

Różnorodność językowa (4): Nowa Gwinea – mnogość do kwadratu. Supermocarstwo językowe

Wyspa Nowa Gwinea podzielona jest politycznie na Papuę–Nową Gwineę (niepodległe państwo od 1975 r.) i Zachodnią Nową Gwineę, przyłączoną do Indonezji w 1962 r. i obecnie składającą się z sześciu prowincji. Łatwo się pogubić w terminologii, bo wszystkie prowincje indonezyjskie...

2

Różnorodność językowa (3): Nowa Gwinea – mnogość do kwadratu. Prolog

W opisanym poprzednio przypadku Vanuatu około setki języków mieści się na obszarze 65 stosunkowo niewielkich wysp. Trzeba jednak zauważyć, że są to wszystko języki pokrewne, należące do gałęzi oceanicznej rodziny austronezyjskiej. Ich wspólny przodek istniał około 3000 lat temu. Są...

9

Różnorodność językowa (1): Sieć wielojęzyczności w Vaupés (Kolumbia)

Vaupés to departament w kolumbijskiej części Amazonii, przy granicy z Brazylią, nazwany od rzeki Vaupés, dopływu Rio Negro (jej brazylijski odcinek nosi portugalską nazwę Uaupés). Zamieszkuje go około 40 tys. ludzi, z czego trzy czwarte skupia się w stolicy departamentu,...

1

FUVWY, czyli drzewo rodowe liter (Część 3)

Spójrzmy na dzieje litery wāw okiem ewolucjonisty. Co się właściwie stało? Zaczęło się od tego, że kiedy Grecy zapożyczyli fenicki system pisma, wāw uległo duplikacji. Powstał wariant, nieco przekształcony graficznie, który został potraktowany jako odrębna litera z inną wartością fonetyczną....