Autor: Piotr Gąsiorowski

0

Słowo stare, ale jare. Część 2: Moc młodości

W pełni sił Przyjrzyjmy się treraz bliżej „wyzerowanej”, pozbawionej samogłosek formie słowa *h2óju, czyli szkieletowi spółgłoskowemu */h2jw/. Wspomniałem już, że reguły słowotwórstwa indoeuropejskiego dopuszczały jej użycie w wyrazach złożonych. Z kolei indoeuropejskie zasady realizacji fonetycznej – z kilkoma szczególnymi wyjątkami,...

0

Słowo stare, ale jare. Część 1: Od wigoru do wieczności

Wieloznaczność wieku Zastanówmy się nad pochodzeniem i znaczeniem polskiego słowa wiek. Pochodzi ono od prasłowiańskiego *věkъ, które z kolei jest kontynuacją dawniejszego *wojkos (temat *wojk­‑o‑). Występuje tu praindoeuropejski rdzeń czasownikowy o znaczeniu ‘zwyciężyć, pokonać’, pojawiający się często w słownictwie dotyczącym...

2

Etymologiczna opowieść zimowa. Część 5: Obmierzły mróz

Wstęp Mróz na Święta miewamy coraz rzadziej, ale zamiast klimatem zajmijmy się samym słowem mróz. Ma ono bardzo polskie brzmienie, bo zaczyna się na grupę spółgłoskową mr‑, rzadko dopuszczalną w językach świata. Nie tolerował jej język prasłowiański, a polskim pojawia...

2

Bakterie? To nie takie proste. Część 2: Bakterie jak grzyby

Krótki wstęp Spośród czterdziestu kilku typów, na które dzielimy bakterie (a liczba ta zapewne znacznie wzrośnie, bo badacze nie próżnują), Actinomycetota, zwane po polsku promieniowcami, należą do najbardziej różnorodnych i obfitujących w gatunki interesujące z rozmaitych względów. Na przykład rząd...

0

EM Poleca (#36) Nigel Warburton – „Krótka historia filozofii”

Pięć stron na filozofa Nigel Warburton jest brytyjskim filozofem uprawiającym swoją dyscyplinę na sposób akademicki, ale znanym przede wszystkim jako jej popularyzator – autor książek przeznaczonych dla szerokiej rzeszy czytelników, a także publicysta, bloger i podcaster. Jego Krótka historia filozofii...

0

Bakterie? To nie takie proste. Część 1: Od roju do organizmu

Drabina złożoności Z pradawnych czasów (do których należała jeszcze druga połowa XX w.) pozostał nam pokutujący nadal przesąd, że formy życia na Ziemi można uszeregować według stopnia złożoności, oceniając je jako „mniej zaawansowane” lub „bardziej zaawansowane”, oraz że ewolucja faworyzuje...

0

Polskie i słowiańskie siły nieczyste

Dziady jesienne Wiele dawnych ludów europejskich obchodziło na przełomie października i listopada święto końca „jasnej” i początku „ciemnej” pory roku. Uważano, że otwierają się wtedy drzwi zaświatów i łatwo jest nawiązać kontakt z ich mieszkańcami – duchami przodków i istotami...

0

Wierni towarzysze. Część 3: Co dają wszy językoznawcom

Najważniejsze słowa Aby usprawnić sobie porównywanie języków za pomocą systematycznych procedur, językoznawcy często używają standardowych list słownictwa podstawowego – pojęć uniwersalnych, czyli takich, które znane są we wszystkich lub prawie wszystkich społecznościach ludzkich, a zatem każdy język powinien mieć na...

0

Wierni towarzysze. Część 2: Gdzie ssaki, tam wszy

Klub ssaków zawszonych Stekowce są wolne od wszelkich pasożytniczych psotników, a na torbaczach żerują tylko wszoły (inne w regionie australijskim, inne u gatunków amerykańskich). Towarzystwo wszy jest zatem wyłącznym przywilejem łożyskowców. Nie wszystkich, ponieważ wszy zaczęły się szerzyć, kiedy istniały...