EM poleca (#42) Jorge Cham, Daniel Whiteson „Wszystko, co chcesz wiedzieć o wszechświecie: FAQ”
Nie tylko małe dzieci stawiają tysiące pytań. Z wiekiem nawet ich przybywa, choć nie wszystkie są zadawane głośno. Wiele z nich się powtarza, stąd przydaje się pojęcie FAQ, czyli często zadawanych pytań (ang. frequently asked questions). Autorzy omawianej książki postanowili zmierzyć się z takimi pytaniami dotyczącymi Wszechświata – od najdrobniejszych cząstek aż do największych obserwowanych struktur. Trzeba przyznać, że ich kompetencje pasują idealnie do tematyki. Jorge Cham jest inżynierem-robotykiem, który wybrał karierę rysownika, natomiast Daniel Whiteson jest profesorem fizyki specjalizującym się w fizyce cząstek elementarnych. Jest to ich druga wspólna książka. Pierwsza, „Nie mamy pojęcia”, także wydana przez Insignis kilka lat temu, omawiała nierozwiązane jak dotąd problemy współczesnej fizyki.
Tym razem autorzy omawiają różne kwestie fizyczne na bazie tego, co już wiemy, albo co przynajmniej nie kłóci się z podstawowymi prawami fizyki. Bardzo spodobały mi się rozważania nt. rozmaitych pomysłów, np. podróży w czasie, z punktu widzenia wiedzy inżynierskiej oraz naukowej, głównie fizycznej. W wielu przypadkach fizycy mówią „okej, to nie przeczy prawom fizyki”, ale inżynierowie nie bardzo wiedzą, jak to zrobić. Niestety.
No i co chwilę mamy rysunki, bardzo dużo rysunków komentujących tekst. Nic dziwnego, skoro jeden z autorów jest też grafikiem. To prawda, że są nieco uproszczone, ale nie prymitywne. Wiele z nich całkiem dowcipnie komentuje tekst.
Spora część książki jest poświęcona czasowi. Moim zdaniem to dobry pomysł, ponieważ chyba nie wiemy o nim tyle, ile warto wiedzieć (fizycy też się z tym zmagają). Dowiadujemy się, jak to jest, że czas płynie tylko w jedną stronę, ale też o tym, czy może krążyć w pętlach, a także o tym, co by się stało, gdyby nagle się zatrzymał. Osobny rozdział „czasowy” omawia sytuację, w której czas po prostu się kończy, bo docieramy do wirtualnej tablicy „The end”. A następny rozdział dotyczy wolnej woli. Spytacie: zaraz, a co ma wolna wola do fizyki czy kosmologii? Okazuje się, że więcej niż można by się spodziewać. Przeczytajcie koniecznie.
A co by było, gdyby się okazało, że to wszystko, co nas otacza, nie istnieje naprawdę, bo żyjemy w jakiejś symulacji? Ten temat też jest omówiony całkiem dokładnie. Dalej autorzy puszczają wodze fantazji, opowiadają o możliwych miejscach zamieszkania dla ludzi. O terraformowaniu Marsa czy też planet w innych miejscach Wszechświata. Fajnie, zważywszy na to, że ostatnie dwa pokolenia ludzi nie miały okazji widzieć astronauty choćby na Księżycu (ostatni spacerował tam w grudniu 1972 r.).
Czego mi zabrakło? Między innymi nazwisk. Autorzy opisują koncepcję samoreplikujących się sond kosmicznych. Szkoda, że nie wspomnieli, że był to genialny pomysł Johna von Neumanna. Co więcej, mówił on o tym w latach 40. XX w., wiele lat przed wypuszczeniem pierwszego sztucznego satelity. W rozdziale o hipotezie wieloświata aż się prosi o przypomnienie wielkiego Hugh Everetta III, który był twórcą tej niesamowitej koncepcji. Cóż, może w drugim wydaniu się pojawią.
Reasumując, muszę powiedzieć, że książka jest niesamowicie wciągająca. Pochłania się ją błyskawicznie, czas (nomen omen) mija błyskawicznie. Z czystym sercem polecam ją każdemu, nie tylko miłośnikom nauk ścisłych. Nawet zdeklarowany humanista jest w stanie ją zrozumieć, bo napisana jest naprawdę łatwym do zrozumienia językiem okraszonym sporym poczuciem humoru.
Dane bibliograficzne:
Autorzy: Jorge Cham, Daniel Whiteson
Tytuł: Wszystko, co chcesz wiedzieć o wszechświecie: FAQ
Wydawnictwo: Insignis
Tłumacz: Jakub Radzimiński
Liczba stron: 574
ISBN: 9788368352993
Rok wydania: 2025
Autor
-
Jestem emerytowanym chemikiem, który nadal pisze o rozmaitych sprawach, głównie na łamach miesięcznika „Wiedza i Życie”. Interesuję się naukami ścisłymi, twórczością Leonarda Cohena, popularyzuję e-papierosy jako metodę wychodzenia z nałogu palenia tytoniu. Słucham dobrej muzyki z lat 60. i 70. oraz tzw. piosenki autorskiej (poezji śpiewanej). Bardzo lubię czytać książki – różne, różniste.
Twitter: Mirek „Stary Chemik”
BlueSky: @oldchemist.bsky.social
Ostatnie wpisy
astronomia21 stycznia 2026EM poleca (#42) Jorge Cham, Daniel Whiteson „Wszystko, co chcesz wiedzieć o wszechświecie: FAQ”- energia jądrowa12 stycznia 2026Radziecka droga do bomby atomowej
- zoologia8 stycznia 2026Hipopotam
- EM poleca10 grudnia 2025EM Poleca (#37) Chris McNab – J. Robert Oppenheimer. Człowiek, który stworzył bombę atomową
ok, pozycja dodana do listy życzeń. Dzięki : ) Pozdr.